Na zdjęciu Pomnik Sanitariuszki w Kołobrzegu, przedstawia sanitariuszkę kanonier Ewelinę Nowak z 1. Armii Wojska Polskiego, która poległa w marcu 1945 roku w walce o Kołobrzeg. Powstał w 1980 roku, a jego autorem był rzeźbiarz Adolf Cogiel z Wrocławia.
Ewelina Nowak urodziła 30 lipca 1925 roku na Kresach Wschodnich we wsi Mirosławka na Wołyniu. Jej ojciec – Wojciech posiadał nieduże gospodarstwo rolne. Okres Agresji ZSRR na Polskę i niemieckiej okupacji przeżyła w rodzinnej wsi, pracując w gospodarstwie rodziców.
Latem 1944 roku po ponownym wkroczeniu Armii Czerwonej na Kresy Wschodnie, została zmobilizowana i wcielona wraz z kuzynką do 1 Armii Wojska Polskiego, podobnie jak wiele innych dziewcząt z Wołynia i Podola. Wstępne przeszkolenie wojskowe odbyła w kompanii łączności 14. pułku piechoty. Wyróżniała się wielką energią, zdyscyplinowaniem oraz chęcią dobrego opanowania wojskowej sztuki. Po okresie rekruckim została skierowana na kurs sanitarny w 4. Dywizji Piechoty. Po ukończeniu kursu wróciła do macierzystego 14. pułku piechoty i razem z nim wyruszyła na front.
Brała udział w ofensywie styczniowej 1945 roku, w walkach o Warszawę, następnie walczyła w rejonie dawnej granicy polsko-niemieckiej i przełamywaniu Wału Pomorskiego, walcząc między innymi pod Nadarzycami, Iłowcem i Wierzchowem. W czasie walk i niesienia pomocy rannym żołnierzom wyróżniała się wielkim spokojem, determinacją i odwagą. Podczas walk o Wał Pomorski została wyróżniona srebrnym medalem „Zasłużonym na Polu Chwały”. W pierwszych dniach marca 1945 roku z 14. pułkiem dotarła pod Kołobrzeg, gdzie 10 marca brała udział w ciężkich walkach o białe koszary.
13 marca działała w rejonie obecnej ulicy Trzebiatowskiej, niosąc pomoc rannym żołnierzom, których ściągała z pola walki i opatrywała. Gdy wyruszała po kolejnego rannego, jeden z żołnierzy ostrzegał ją o pogorszonych warunkach bojowych i zwiększonym ostrzale przedpola przez niemieckich snajperów. W dniu tym była niewyspana i bardzo zmęczona, jednak mimo tego udała się na pole walki.
W czasie kiedy czołgała się do kolejnego rannego żołnierza, u zbiegu ul. Trzebiatowskiej i Artyleryjskiej została śmiertelnie postrzelona przez niemieckiego strzelca wyborowego. Współtowarzysze walki usiłowali ściągnąć ją i rannego żołnierza, ale z uwagi na silny niemiecki ostrzał było to niemożliwe. Dopiero pod osłoną nocy ciało sanitariuszki przyniesiono na pałatce.
Żołnierze nie chcieli pochować lubianej i znanej sanitariuszki bez ceremoniału wojskowego. Jej uroczysty pogrzeb z honorami wojskowymi odbył się 15 marca. Pochowano ją niedaleko miejsca śmierci. Sekcja polityczna 14. pułku wydała z tej okazji okolicznościową ulotkę przypominającą ofiarność i męstwo Eweliny Nowak. Po zakończeniu II wojny światowej, jej ciało ekshumowano i przeniesiono je na Cmentarz Wojenny w Kołobrzegu – Zieleniewie, na którym spoczywa wśród żołnierzy poległych w bitwie o Kołobrzeg.
13 lipca 1980 roku został odsłonięty Pomnik Sanitariuszki, poświęcony Ewelinie Nowak. Pomnik jest wyrazem hołdu dla kobiet, które walczyły w szeregach Wojska Polskiego o wolność Ojczyzny w czasie II wojny światowej, szczególnie w walkach o Kołobrzeg. Przedstawia on klęczącą dziewczynę ubraną w żołnierski mundur, z przewieszoną przez ramię torbą, na której widnieje krzyż. Jest to sanitariuszka udzielająca pomocy rannemu żołnierzowi Pomnik jest tak zaprojektowany, aby do twarzy dziewczyny nie docierały promienie słońca. We wrześniu 2015 roku pomnik został wyremontowany.
Literatura:
1. Hieronim Kroczyński, Kołobrzeska Księga Poległych w drugiej wojnie światowej, Wyd. Kamera, Kołobrzeg 2005
2 Bernard Konarski, Sanitariuszka z pomnika, „Zbliżenia” tygodnik społeczno-polityczny nr 11. 1988 r, str. 5.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz