### 2. **Wojna w obronie Konstytucji 3 maja (1792) – reakcja na II rozbiór**

 

1. 

   Maciej 

   Interesujacy temat… Do pokonania Polski dazyly glównie Prusy.

   **Nie, to nieprawda, że rozbiory Polski odbyły się „bez walki”** – choć faktycznie nie toczyła się wtedy regularna wojna z zaborcami, to Polacy nie pozostali bierni. W każdej z trzech rozbiorowych faz (1772, 1793, 1795) dochodziło do **zbrojnego oporu**, powstań i prób obrony suwerenności.

   ### 1. **Konfederacja barska (1768–1772) – opór przed I rozbiorem**
   – Zbrojny zryw szlachty przeciwko rosyjskiej dominacji i królowi Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu.
   – Walki trwały 4 lata, zakończyły się klęską, ale były wyrazem sprzeciwu wobec ingerencji Rosji.
   – **Symbol**: Obrona Częstochowy (1770–1772) pod dowództwem Kazimierza Pułaskiego.

   ### 2. **Wojna w obronie Konstytucji 3 maja (1792) – reakcja na II rozbiór**
   – Po uchwaleniu Konstytucji 3 maja (1791) Rosja i Prusy wsparły konfederację targowicką, która wezwała je do interwencji.
   – Wojna polsko-rosyjska 1792 roku: armia koronna (m.in. pod dowództwem księcia Józefa Poniatowskiego i Tadeusza Kościuszki) stoczyła bitwy pod **Zielencami** (pierwsze zwycięstwo) i **Dubienką**.
   – Król Stanisław August Poniatowski poddał się, ale żołnierze czuli się zdradzeni.

   ### 3. **Insurekcja kościuszkowska (1794) – ostatni zryw przed III rozbiorem**
   – Powstanie pod wodzą Tadeusza Kościuszki, które wybuchło w odpowiedzi na II rozbiór i okupację kraju.
   – **Kluczowe bitwy**:
   – **Racławice** (zwycięstwo kosynierów),
   – **Obrona Warszawy** (z udziałem ludu stolicy),
   – **Maciejowice** (porażka, Kościuszko ranny i wzięty do niewoli).
   – Upadek powstania przypieczętował III rozbiór (1795), ale walka stała się symbolem oporu.

   ### Dlaczego mit o „braku walki” jest szkodliwy?
   – **Wpływy rosyjskiej propagandy**: Zaborcy (zwłaszcza Rosja) celowo przedstawiali Polskę jako „słaby organizm”, który sam się rozpadł.
   – **Bierność króla vs. postawa narodu**: Stanisław August Poniatowski abdykował bez oporu, ale społeczeństwo i część elit (jak Kościuszko czy Pułaski) walczyli.
   – **Pamięć powstań**: Walki z okresu rozbiorów stały się fundamentem polskiego mitu niepodległościowego w XIX w.

   ### Podsumowanie
   Rozbiory nie były „pokojowym podziałem” – **Polacy stawiali opór, ale wobec przewagi militarnej Rosji, Prus i Austrii oraz zdrady części elit, walka była skazana na klęskę**. To właśnie te zrywy (barski, kościuszkowski, a później listopadowy i styczniowy) pokazują, że Polacy **nie pogodzili się z utratą niepodległości**.
   —
   ### **Główny motyw Prus w rozbiorach Polski**
   Dla **Królestwa Prus** głównym celem rozbiorów było **zabezpieczenie i powiększenie własnego terytorium** oraz **eliminacja Polski jako słabego, ale potencjalnie niebezpiecznego sąsiada**. Kluczowe czynniki:

   1. **Strategiczne połączenie terytoriów**
   – Prusy dążyły do połączenia **Brandenburgii z Prusami Wschodnimi** (oderwanymi od Polski w 1657 r.), co wymagało zajęcia **Prus Królewskich** (Pomorza Gdańskiego).
   – **Zdobycie Gdańska** – kluczowego portu bałtyckiego – było priorytetem Fryderyka II Wielkiego.

   2. **Ekonomiczne wykorzystanie ziem polskich**
   – Polska była „spichlerzem Europy”, a Prusy chciały przejąć kontrolę nad jej **żyznymi ziemiami i szlakami handlowymi** (Wisłą, zbożem eksportowanym do Zachodu).
   – Fryderyk II pisał: *„Polska jest jak karczma, do której każdy wchodzi, kiedy chce”* – chciał to zmienić, włączając jej ziemie do swojego państwa.

   3. **Osłabienie Rosji i Austrii**
   – Prusy obawiały się, że jeśli **Rosja zdominuje Polskę całkowicie**, stanie się zbyt potężna.
   – Udział w rozbiorach pozwolił Prusom **zrównoważyć wpływy Rosji i Austrii**, zamiast pozwolić jednemu z tych państw przejąć całą Polskę.

   4. **Likwidacja „polskiego problemu”**
   – Słaba, ale reformująca się Polska (Konstytucja 3 maja 1791) mogła stać się **nieprzewidywalnym graczem**.
   – Fryderyk II wolał **podział niż ryzyko odrodzenia silnego państwa polskiego**, które mogłoby zagrozić Prusom.

   —

   ### **Czy Wielka Brytania była zainteresowana upadkiem Polski?**
   **Nie**, ale jej **bierność ułatwiła rozbiory**.

   1. **Brak bezpośredniego zainteresowania**
   – W XVIII w. Brytyjczycy skupiali się na **koloniach, Francji i handlu morskim**, a nie na Europie Wschodniej.
   – Polska była dla nich **dalekim, rolniczym krajem**, niekonkurencyjnym wobec ich imperium.

   2. **Działania pośrednie**
   – **1794 r.** – Brytyjczycy **wysłali broń i pieniądze** dla powstania kościuszkowskiego, ale pomoc była **symboliczna i spóźniona**.
   – **Dyplomacja** – Wielka Brytania **nie protestowała** przeciwko rozbiorom, uznając je za „sprawę regionalną”.

   3. **Dlaczego nie pomogli?**
   – **Rosja była ich tymczasowym sojusznikiem** przeciwko rewolucyjnej Francji.
   – **Polska nie miała dla nich wartości strategicznej** – w przeciwieństwie do np. Turcji, którą wspierali przeciwko Rosji.

   —

   ### **Dlaczego „spichlerz Europy” nie obronił się?**
   Mimo że Polska była **potęgą rolniczą**, brakowało jej:
   – **Silnej armii** (wojsko wynajmowano, nie było stałej, nowoczesnej armii),
   – **Skutecznego rządu** (liberum veto, magnackie spory),
   – **Sojuszników** (Francja była zajęta rewolucją, Turcja i Szwecja – własnymi wojnami).

   **Prusy, Rosja i Austria wykorzystały tę słabość**, dzieląc Polskę jak „ciasto” – nie dlatego, że była bezwartościowa, ale właśnie dlatego, że jej ziemie były **zbyt cenne, by zostawić je w rękach słabego państwa**.

   —

   ### **Podsumowanie**
   – **Prusy** rozebrały Polskę **dla terytorium, gospodarki i równowagi sił w Europie**, a nie z ideologicznych powodów (jak późniejszy *Lebensraum*).
   – **Wielka Brytania** nie działała przeciwko Polsce, ale jej obojętność ułatwiła rozbiory.
   – **Polska upadła, bo była zbyt słaba militarnie i politycznie**, mimo bogactwa ziem.