80. rocznica powstania „Platerówek”
19 sierpnia 1943 roku w Sielcach nad Oką w Związku Radzieckim sformowano 1. Samodzielny Batalion Kobiecy im. Emilii Plater, w składzie 1. Korpusu Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR. Od nazwy patronki jednostki Emilii Plater, były nazywane potocznie „Platerówkami”.
W maju 1945 roku przeddzień zakończenia II wojny światowej ogółem w szeregach 1. I 2. Armii Wojska Polskiego służyło i walczyło około 9,3 tys. żołnierek
Batalion „platerówek” podobnie jak 1. Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki oraz inne jednostki Wojsko Polskiego na Wschodzie były w większości rekrutowane z osób pochodzących z Kresów Wschodnich deportowanych w latach 1940-41 do ZSRR.
Po okresie organizacyjnym, od 1943 r., w skład batalionu wchodziły: szkoła podoficerska, kompanie: 1. i 2. fizylierek, 1 i 2 strzeleckie oraz rusznic ppanc. i ckm.; plutony: moździerzy, zwiadu, łączności, sanitarny, saperów i gospodarczy. 1 września 1943 r. z batalionu została wyłączona 1. kompania fizylierek, która wyruszyła wraz z 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki na front. 30 września 1943 r. batalion tworzyło 740 szeregowych, podoficerów i oficerów.
W czasie bitwy pod Lenino kobiecy batalion pełnił służbę wartowniczą przy sztabie dywizji, a jedną drużynę przydzielono do plutonu sanitarnego 2. pułku piechoty dla wynoszenia rannych z pola walki, udzielania pierwszej pomocy oraz eskortowania jeńców. Fizylierki dzielnie wykonywały zadania bojowe i ginęły śmiercią bohaterską tak samo jak i koledzy — kościuszkowcy.
Wśród żołnierzy poległych pod Lenino znalazła się dzielna fizylierka Aniela Krzywoń — odznaczona pośmiertnie Krzyżem Virtuti Militari i tytułem Bohaterki Związku Radzieckiego. Jest ona dziś powszechnie znanym i uznanym symbolem kobiecej odwagi i ofiarności.
5 grudnia 1943 r. 2. kompania strzelców przydzielona została 2. Warszawskie Dywizji Piechoty im. Henryka Dąbrowskiego. 9 stycznia 1944 r., w związku z przegrupowaniem jednostek polskich, batalion przerzucono do wsi Łuczynka na Smoleńszczyźnie, w marcu do m. Żeleźniak pod Trojanowem (obwód żytomierski), w maju do Kiwerc, a w lipcu wkroczył na ziemie polskie. Od 17 lipca pełnił służbę wartowniczą w jednostkach tyłowych armii.
15 września 1944 r. została wyzwolona prawobrzeżna Warszawa-Praga. Nasiliło się bezprawie i kradzież, w związku z czym przy komisariatach milicji obywatelskiej dowództwo garnizonu utworzyło komendy wojskowe – celem utrzymania porządku publicznego, zabezpieczenia mienia publicznego i zapewnienia bezpieczeństwa. Do tej trudnej wartowniczej służby został wyznaczony
1 Samodzielny Batalion Kobiecy im. Emilii Plater, który pełnił służbę garnizonową na Pradze. Fizylierki tego batalionu 17 stycznia 1945 r. – tuż po wyzwoleniu – w godzinach popołudniowych zaciągnęły wartę przed Grobem Nieznanego Żołnierza/ 7 kwietnia 1945 r. , batalion liczył 533 osoby. W przeddzień zakończenia wojny ogółem w szeregach 1. I 2. Armii Wojska Polskiego służyło około 9,3 tys. żołnierek.
Batalion został rozformowany na mocy rozkazu Naczelnego Dowódcy WP z 25 maja 1945 r. Część żołnierzy 1. SBK osiedliła się w zachodniej Polsce tworząc osiedle Platerowo.
Powojenne dzieje zainspirowały film „Rzeczpospolita babska”, częściowo tutaj nakręcony.
Autor: Jacek Czubacki
Literatura:
Maria Wójcik. Kobiety-żołnierze 1. i 2. Armii WP : biografie i wspomnienia. Lublin, 2010.
Czesław Grzelak, Henryk Stańczyk, Stefan Zwoliński: Armia Berlinga i Żymierskiego, wyd. Neriton, Warszawa 2002
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz